Игелек.ру

Онлайн журнал на русском и татарском языках

Җомга көненең фазыйләте

ПОДЕЛИТЕСЬ ЧЕРЕЗ СОЦСЕТИ, ВАТСАП, ВАЙБЕР И Т Д...
Көннәрнең иң бөеге  – Җомга көне. Бу турыда Габдуллаһ ибн Мәсгуд (р.г) шулай ди:
«Айларның иң зуры Рамазан ае, ә көннәрнең иң зуры Җомга көне» (Табарани).
Аллаһ Тәгалә каршында бу көн кояш чыккан иң хәерле көн булып санала. Аллаһның илчесе (с.г.с) шулай ди:
«Кояш чыккан иң хәерле көн –  Җомга көне. Ул көнне Адәм гс яратылды, ул көндә җәннәткә кертелде һәм ул көнне аннан чыгарылды. Кыямәт көне дә Җомга көнне булачак» (Мөслим).
Җомга көнендә яки төнендә вафат булу хәерле үлем булып санала, чөнки ул вакытта үлгән кеше кабер газабыннан имин булачак. Мөхәммәд (с.г.с) шулай ди:
«Әгәр дә бер мөселман җомга көнендә яки төнендә үлсә, Аллаһ аны кабер газабыннан саклаячак» (Әхмәд, Тирмизи).
Җомга сүзе гарәп телендә «җәмәга»(جَمَعَ) фигыленнән барлыкка килгән. Ул «җыйды», «берләштерде»дигән мәгънәне белдерә. Бу көннең «җомга»дип аталуы хакында галимнәрнең төрле фикере бар. Шуларның берсе, Аллаһ Тәгалә бу көнне Адәмне кеше рәвешенә кертеп җыеп бетерде. Бервакытны Әбү Һүрайра (р.г) Мөхәммәд (с.г.с)гә шундый сорау бирде: «Әй Аллаһның илчесе! Ни өчен бу көн җомга дип аталды?»Пәйгамбәребез (с.г.с) әйтте: «Ул көнне атагыз Адәмнең балчыгы кеше кыяфәтенә кертелеп җыелды. Ул көнне дөнья бетә һәм улкөнне кешеләр каберләреннән чыгалар. Ул көннең ахыргы өч сәгатендә кеше Аллаһка дога кылса, аның догасы кабул була»(Ибн Мәрдәвәйһ).
Икенче фикер буенча, бу көн кешеләр җомга намазын укырга мәчеткә җыелганнары өчен әлеге исем белән аталды. Ибн Сирин әйтүенчә, Җомга исемен Мәдинә шәһәре халкы бирә. Мөхәммәд (с.г.с) Мәдинә шәһәренә килер алдыннан кешеләр җыелдылар һәм бу көнне Җомга дип атый башладылар. Аңа кадәр«Гарубә»дип йөртелә иде.
Аллаһ Тәгалә җомга көнен мөселманнарга Үзен зурласыннар, җомга вәгазен тыңлап, иманнарын куәтләсеннәр өчен атналык бәйрәм итеп билгеләде. Аллаһның илчесе (с.г.с) шулай ди:
«Дөреслектә, бу көн– бәйрәм. Аллаһ  аны мөселманнарга билгеләде. Кем дә кем җомгага барса, госел алсын» (Ибн Мәҗәһ).
Җомга көненең башка көннәрдән өстенлеген дога кабул була торган вакыт та күрсәтә. Мөхәммәд (с.г.с) шулай ди:
«Җомга көнендә бер вакыт бар, әгәр дә шул вакытта намаз укучы мөселман кешесе Аллаһтан берәр хәерле нәрсә сораса, Ул аңа аны бирәчәк» (Бухари).
Ибн әл-Кайим бу вакыт турында шулай ди: «Дога кабул була торган вакыт буенча ике фикер бар. Беренче фикер буенча, ул имам мөнбәргә менеп утырганнан башлап, җомга намазын укыганчыга хәтле. Икенче фикер буенча, ул икенде намазыннан алып, кояш баеганчыга хәтле»(Зәдүл-мәгәд китабы).
Җомга көнен башка көннәрдән мәчеткә барып җомга намазы уку аерып тора. Ислам дине – кешеләрне бердәм булырга, җәмәгать булып яшәргә чакыручы дин. Шуңа күрә дә биш вакыт намазны мәчеткә барып уку каты сөннәт, ә җомга намазын мәчеткә барып уку фарыз хөкемендә. Аллаһ Тәгалә шулай ди:
«Әй иман китергән бәндәләр! Әгәр дә Җомга көнендә намазга чакырылса, Аллаһны искә төшерергә ашыгыгыз һәм сату-алуны калдырыгыз. Бу сезнең өчен хәерлерәк, әгәр дә сез моны белсәгез»(Җомга – 9).
Аллаһның бу аятьтәге әмере сау-сәламәт, акыллы, балигълыкка ирешкән кешеләргә кагыла. Мөхәммәд(с.г.с) шулай ди:
«Кемдә кем Аллаһка һәм Кыямәт көненә ышанса, аңа җомга көнне җомга намазын уку тиешле. Мәгәр авыру кешегә, яки мосафирга, яки хатын-кызга, сабый балага, кол кешегә бу намаз мәҗбүри түгел. Кемдә кем күңел ачу яки сату-алу белән мавыгып җомгага бармаса, Аллаһ ул кешедән баш тарта. Чынлыкта, Аллаһ беркемгә мохтаҗ булмаучы, макталучы Зат»(Дәракутни).
Аллаһ Тәгалә:«Әгәр дә Җомга көнендә намазга чакырылса, Аллаһны искә төшерергә ашыгыгыз», -ди.
Әл-Хәсән әл-Басри «җомга намазына ашыгыгыз»дигән гыйбарәне шулай аңлата: «Аллаһ белән ант итәмен ки, ул чабып баруны аңлатмый, ә йөрәк һәм ният белән намазга омтылуны аңлата».
Башка галимнәр әйтүенчә, җомга намазына ашыгу –аңа тиешенчә алдан әзерләнүне аңлата. Моңа госел алу, чиста яки яңа кием кию, ислемай сөртү керә.
Җомгага азан әйтелгәч, сатучы сатуын, эшче эшен ташлап мәчеткә барырга тиеш. Җомга намазы мөселман ир кешегә фарыз булганга күрә, аны калдыру зур гөнаһ булып санала.Аллаһ Тәгалә җомга намазын сәбәпсез калдырган кешенең йөрәгенә мөһер суга. Мөхәммәд (с.г.с) шулай ди:
«Кем дә кем бернинди дә сәбәпсез рәттән өч җомга намазын калдырса, Аллаһ аның күңеленә мөһер куя» (Ибн Мәҗәһ, Нәсәи).
Башка хәдистә Мөхәммәд (с.г.с) шулай ди:
«Кешеләр яки җомга намазын калдырудан туктыйлар яки Аллаһ аларның йөрәкләренә мөһерсуга. Соңыннан алар гафилләрдән булачаклар»(Мөслим).
Мөхәммәд (с.г.с) җомга намазы укуның фазыйләте турында безгә бик күп хәдисләрдә әйтте. Шулар арасыннан түбәндәге хәдисне китерергә мөмкин:
«Әгәр дә кеше җомга көнне госел алса, булдыра алганча үзен чистартса, чәч-сакалын майласа яки өендә булган ислемаен сипсә һәм соңыннан өеннән мәчеткә барып, ике кеше арасын аермыйча язылган намазын укыса һәм соңыннан имам хөтбә сөйли башлагач сөйләшмәсә, ике җомга арасында кылган кечкенә гөнаһлары гафу ителәчәк» (Бухари).
Җомга көнне фәрештәләр намазга килгән кешеләрнең исемнәрен язып баралар. Мөхәммәд (с.г.с) бу турыда шулай ди:
«Әгәр дә җомга көне җитсә, мәчетләрнең ишекләре янындафәрештәләр булып,алар намазга иң беренчеләрдән килгән кешеләрнең исемнәрен язып баралар. Әгәр дә имам хөтбә укырга мөнбәргә утырса, алар язылган битләрне төрәләр һәм хөтбәне тыңлый башлыйлар» (Бухари).
Алда әйтелгәнчә, Аллаһ Тәгалә кешеләргә җомга намазын Үзен искә төшерү өчен фарыз кылды. Күп вакытта кешеләр, дөнья эшләре белән мәшгуль булып, Аллаһны, Аның әмерләрен һәм тыюларын исләреннән чыгаралар. Менә шуңа күрә Аллаһ Тәгалә  җомга намазы алдыннан хөтбә укуны фарыз итте. Ул хөтбәдә Аллаһның бөеклеге, Аның исем-сыйфатлары, Ул әмер иткән һәм тыйган гамәлләр турында сөйләнелә, үлем, Кыямәт көне, җәннәт-җәһәннәм искә төшерелә. Шуңа да җомга намазы кешегә гыйлем дәресе кебек, чөнки ул бу намазга килеп дини гыйлем алып кайта.
«Җомга»сүрәсендәАллаһ Тәгалә шулай ди:
«Әгәр дә җомга намазы укылса, җир йөзенә таралыгыз һәм Аллаһның фазыйләтенә омтылыгыз, күп итеп Аллаһны искә алыгыз. Бәлки сез уңышка ирешерсез»(Җомга – 10).
Ислам дине җомга көнендә эшләүдән тыймый. Бары тик җомга намазы укый торган вакыт кына ир кешеләр өчен эшләргә ярамый торган вакыт булып санала. Җомга намазына хәтле һәм намаздан соң дөньяви эшләр белән шөгыльләнергә рөхсәт ителә. Чөнки Аллаһ Тәгалә Җомга намазын укыганнан соң Үзенең фазыйләтенә омтылырга куша.
«Аллаһның фазыйләтенә омтылыгыз»дигән сүзне Ибн Габбәс (р.г) шулай аңлата: «Бу аятьтә дөньяга кагылган берәр нәрсәгә омтылу әмер ителми. Аллаһның фазыйләтенә омтылу –  улҖомга намазыннан соң авыру кешеләрнеңхәлләрен белү, туган кардәш янына бару, җеназа намазына килү». Сәгыйд ибн Мусәйәб әйтүенчә,«Аллаһның фазыйләтенә омтылу»– ул гыйлем алуны аңлата.
Башка галимнәр әйтүенчә,«Аллаһның фазыйләтенә омтылу»Аллаһ Тәгаләнең ризыгына омтылуныаңлата.Моңа хәләл юл беләнкәсеб итү керә. Гаррак ибн Мәлик Җомга намазын укыгач, мәчет ишеге төбенә басып болай ди: «Йә Аллаһ! Дөреслектә, мин Синең чакыруыңа җавап бирдем, Син кушкан фарыз намазны укыдым һәм Син әмер иткәнчә Җир йөзенә ризык табу өчен чыктым. Шуңа күрә миңа Үзеңнең фазыйләтеңнән ризык бир, чөнки Син иң хәерле ризык бирүче Зат»(Ибн Әби Хәтим риваять итә).
Җомга намазын укып бетергәннән соң, Аллаһ Тәгалә Җир өстенә таралырга һәм Үзен күп итеп искә алырга куша. Сәгыйд ибн Җүбәйр «күп итеп Аллаһны искә алыгыз»дигән гыйбарәнеаңлатып шулай ди:«Аллаһны искә алу — ул Аллаһка буйсыну. Кем дә кем Аллаһка буйсынса, Ул аны искә алган була. Ә кем дә кем Аңа буйсынмаса, Ул аны теле белән күп итеп мактаса да искә алмаган булып чыга».
Башка галимнәр әйтүенчә, Җомга намазыннан соң Аллаһны күп искә алу – ул сату-алу иткәндә, башка дөньяви эшләрне башкарганда Аллаһка шөкер итүне, Аны мактауны, Аннан кылган гөнаһлар өчен гафу сорауны аңлата. Бу аять мөселманның дөньяви эше дә Аллаһ Тәгаләне искә алу белән бергә булырга тиешлекне күрсәтә. Әгәр дә кеше Аллаһ Тәгаләнең күзәтеп торучы Зат булуын һәрвакытта да күңелендә тотса, Аны мактаса, ул бу дөньяда да һәм ахирәттә дә бәхеткә ирешәчәк. Шуңа күрә дә Аллаһ Тәгалә: «….күп итеп Аллаһны искә алыгыз. Бәлки сез уңышка ирешерсез», — ди.
Җомга көненең үзенә генә кагылган әдәпләре һәм кагыйдәләре бар. Шуларның иң беренчесе чисталыкка бәйле. Мөселман кеше бу көнне аеруча үзенең чисталыгына, тышкы кыяфәтенә игътибар итәргә тиеш. Әгәр кем дә кем, Җомга көнне госел алса,бу гамәл аның гөнаһларының гафу ителүенә сәбәпче булып тора. Мөхәммәд (с.г.с) шулай ди:
«Кем дә кем Җомга көнне госел алса, аның гөнаһлары һәм хаталары гафу ителә»(Бәйһәкый).
Шулай ук мөселман кешесе бу көнне чәч-тырнакларын тәртипкә китереп, тешен чистартып, матур киемнәрен киеп,ислемай сибенеп мәчеткә барса, Мөхәммәд (с.г.с) сөннәтен үтәгән була. Әгәр дә аның нияте Мөхәммәд пәйгамбәргә охшау, аның сөннәтенә иярү булса, Аллаһ Тәгалә моның өчен аңа әҗер-савап яза.

Читайте еще

Намазга басарга ни комачаулый?
Без искиткеч зур тизлек заманында яшибез. Өебездән чыкмыйча, компьютер каршында  утырып, дөньяның теләсә-кайсы кыйтгасында булып узган вакыйгалар турында көнендә үк беләбез, чиксез мәгълүмат ташкыны эчендә кайныйбыз. Нәрсәне булса да барлык нечкәлекләре белән белү өчен бүген адәм бала...
Җан кадерен беләсеңме?
Коръәни Кәримдә “... Әй, иман китергән кешеләр, сезгә ураза тоту фарыз ителде, сезгә кадәр булганнарга да фарыз ителгән кебек. Әгәр ураза тотсагыз, шәт, тәкъвалык дәрәҗәсенә ирешерсез”... дигән аять бар. Галимнәр, археологларның сүзлә­ренә колак салсак, шул билгеле: уразаның килеп чыг...
Зәкят түләүдән качмагыз!
Зәкят ул - Ислам диненең биш терәге булган багананың берсе, ул - мәҗбүри чыгым, фарыз гамәл санала. Әлбәттә, бөтен кеше өчен дә түгел, кемнең малы нисабка тула - шулар зәкят түли. Әгәр кеше 85 грамм алтын сатып алырлык акчага ия булса, ул зәкят түләрлек малга ия санала.Әгәр шул мик...
Мирас малы
Туганнар арасында мирас малын бүлешә алмыйча судтан судка йөрүчеләр бүген һәрдаим очрап тора. Дөньяда моннан да ямьсезрәк күренеш юктыр ул, мөгаен! Сөйләшә китсәң, әллә ниләр ишетәсең. Берсенең төпчек баласы чаярак булып чыккан да, атасын җайлап-майлап нотариустан уратып алып та ка...
"Чыгарылыш сыйныф укучыларына нәсыйхәт..." Җәлил хәзрәт Фазлыев
Хөрмәтле укучылар, хөрмәтле укытучылар, газиз дин кардәшләрем, әссәламү галәйкем үә рәхмәтуллаһи үә бәрәкәтүһ. Менә бүген сез мәктәпне тәмамлыйсыз. Әле кайчан гына 1нче сыйныфка кергән идегез, 11нче сыйныф әллә кайдагы ерак бер офык булып күренгәндер. Менә соңгы кыңгырау чы...
Коръән вә сөннәт
Изге Китабыбызны ачып җибәрүче Фатиха сүрәсендәге “галәмин” сүзе дөньялар дигәнне белдерә. Ә нинди дөньялар турында сүз бара соң? Кайбер галимнәр адәмнәр дөньясы, хайваннар дөньясы, башка тереклек ияләре яши торган дөнья һәм бакый дөньяны да шушы исемлеккә кертәләр. Куртуби тәфсирендә...
Риясыз була алабызмы
Кешеләр арасында бүген күзгә күренмәс бер хәтәр авыру таралды. Ул хәтта табиблар дәвалый алмый торган хастадан да куркынычрак, аның исеме - рия. Бу чир мөселманнарга да йогып, аларны да һәлакәткә илтергә сәләтле. Рия дип тирә- ягыбыздагы дуслар-туганнар, таныш-белешләребез, күршелә...
Хәләл яшәү
Муса галәйһиссәләм бәни Исраил кавеменә әйтте, атнага бер көн барча эшләрегезне ташлап, фәкать Аллаһка гыйбадәт кылып яшәгез. Дөнья мәшәкатьләреннән арынып, шушы бер көнне бары тик дога-зекердә үткәрү өчен, Муса галәйһиссәләм җомга көнен тәкъдим итте. Бәни Исраил кавеме кешеләре, ү...
Шәригатьнең биш максаты
Шәригать сүзе юл, юнәлеш, яшәү рәвеше дигән мәгънәне аңлата. Ул - инсаннарның сәгадәт юлы, аларны дөнья вә Ахирәттә Раббыларына якы­найтучы юл. Ислам Шәригатенең максаты бишәү һәм алар барысы да кешелек файдасына хезмәт итә. Ислам галимнәре, Коръәнне һәм бөтен хәдисләрне өй...
Мөэминнәрнең сыйфатлары
Расүлебез Мөхәммәд салләллаһу галәйһи вә сәлләм әйтте: өч төрле кеше Аллаһның кунагы булыр. Беренчесе - өеннән Хаҗ нияте белән чыгучы, икенчесе — мәчеткә гыйбадәткә баручы һәм өченчесе - авыру иптәшенең хәлен белү нияте белән өеннән чыгып китүче. Шушы өч төрле кеше исән - имин өйләр...
Кесә телефоны: Раббыңның бер рәхмәтеме, әллә бүгенге көннең зәхмәтеме?
...Бу тавыш Әхмәтнең куен кесәсеннән килә иде. Әхмәт шул кесәсеннән көзгесымак бернәрсә чыгарды да карап тора башлады. Берәр минут үткәч, Фәтхулла хәзрәтнең артык гаҗәпләнүенә каршы, көзге адәм тавышы белән сөйли башлады. Хәзрәт, куркынып, калтыранып, көзгегә күз салды. Анда Ләйлә ...
Һич югы бер минут... Идрис ГАЛӘВЕТДИН
«Әй, кардәш, син бит барыбер иртә белән то­расың, торгач битеңне юасың, авыз-борыныңны чайкыйсың, кулларыңны юасың, чәчеңне кулың белән төзәтәсең. Унбиш минут физзарядка ясау урынына унөч минутын гына яса да, калган ике минутын Аллаһ өчен дип...
Оҗмах капкалары
Һәркемнең бу җирдә бәхетле буласы, имин тормыш белән яшисе, кылган эшләренең татлы җимешләрен, үстергән балаларының игелеген күрәсе килә. Безне бар итүче Аллаһы Тәгалә дә бәхетле булуыбызны тели һәм безгә гомеребез дәверендә бәхет яшерелгән сандыкларны юлыбызга чыгарып тора. Кызган...
Хаҗ кылу
  “Без Йортны (Кәгъбәне) кешеләр бергә җыелсын дип, иминлек урыны иттек”, ди Аллаһ Бәкара сүрәсенең 125 нче аятендә җир йөзендә Үзенә гыйбадәт кылу өчен булдырылган беренче Йорт - Мәккәдә салынган Бәйтуллаһ турында. Гарәпләргә генә түгел, б...
Үлгәннән соң терелү
Аллаһ Тәгалә насыйп итсә, иман турында, иманның ниндилеге һәм шушы иманның бер өлеше саналган — үлгәннән соң терелү турында сөйләп үтмәкче булам. Без барыбыз да: иманлыбыз, дибез, үзебезне мөселман дип саныйбыз, күңелләребез дөрес, дибез. Кайберәүләребез: м...
Тәүбә
Расүлебез (с.г.в.) әйтә: һәр адәм баласы гөнаһ­лы, хаталы, әмма хата кылган кешенең иң хәерлесе - тәүбә иткәне. Дөньялыктагы һәр адымны, һәр сәгатьне Аллаһ безгә фетнә, сынау буларак яралтты. Әгәр без кул зинасыннан котылдык икән, күз зинасына төшәбез. Аннан арынсак, колак гөнаһына ке...
Атылган таш тәэсире
Минем исемем Камил, үзем белән булган хәлне сезгә сөйләп китмәкче булам. Соңгы модель, яңа иномарка алдым. Шатланып, горурланып машинаның өстенә бер бөртек тузан кунса да, аны сөртеп, берничә көн мактанып дусларым белән кая җитте шунда яңа машинамда йөрдем. Шулай бер көнне ...
Аллаһ - тәрбияче һәм укытучы
Аллаһ Раббыбыз — Тәрбияче һәм Укытучы. Без барыбыз да Аннан дәрес алучылар. Аллаһ Раббыбыз хикмәт белән һәркөн Үзенең колларына дәрес бирә, бу болганчык дөньяда туры юлны табарга ярдәм итә. Без — дөнья яратылганда җан буларак яратылып, акыл ниг...
Намаз - сәламәтлек чыганагы
Тәүлеккә биш вакыт намаз укучы кеше Аллаһы Тәгаләнең сөекле бәндәседер. Ул теге дөньяда да, бусында да бик нык аерылып торыр. Аның күңеле тыныч, ризыгы бәрәкәтле, догасы кабул булучан, үзе сәламәт булыр. Йөзеннән нур бөркелеп, тәненнән хуш ис килеп торыр. Намаз укучы әби-бабаларыбы...
Мәҗлесләр өчесе җидесе кырыгын үткәрү
Рәхимле һәм Рәхмәтле Аллаһ исеме белән. Галәмнәрнең Раббысы булган Аллаһы Тәгаләгә мактауларыбыз булса иде. Пәйгамбәребез Мөхәммәд (с.г.в.) һәм аның гаиләсенә, сәхабәләренә сәламнәребез барып ирешсә иде. Кеше мәңгелек дөньяга күчкәннән соң “өчесе”, &...
Мөхәррәм ае һәм һиҗри яңа ел.
Бөтен галәмнәрнең Раббысы булган Аллаһы Сүбхөәнәһү вә Тәгаләгә иксез-чиксез хәмде-сәналәребез (мактауларыбыз), шөкраналарыбыз булса иде. Аның сөекле илчесе газиз Пәйгамбәребез Мөхәммәд Мостафа салләллаһу галәйһи вәссәламгә, аның гаиләсенә, барлык сәхабәләренә сәламнәребез һәм салаватл...
Исламда терроризм юк
Әгүзү билләһи минәш-шәйтанир-раҗиим. Бисмилләһир-рахмәәнир-рахиим. Әлхәмдүлилләһи раббил галәмиин. Вәсаләәтү вәсәләәмү галә расулинәә Мүхәммәдин вә галә әлиһи вә әсхәбиһи әҗмәгыйн. Әссәләмүгәләйкүм вә рахмәтуллаһи вә бәракәтух - мөхтәрәм дин кардәшләр. Терроризм &a...
Укытучылар көненә вәгазь (День учителя)
Бөтен ил буенча Укытучылар көне билгеләп үтелә. Гомерләрен балалар укытуга багышлаган кешеләргә, дөньяви гыйлем буенча булса да, дини гыйлем буенча булса да, һәркайсына да Аллаһ Тәгалә озын гомер, саулык-сәламәтлек биреп, дөньяда да, ахирәттә дә Үзенең сәгадәтен Раббыбыз насыйп итс...
Бердәмлектә бәрәкәт
Вәгаземне Җәләлетдин Руми хәзрәтләренең бер хикәясе белән башлыйм. Аңа Аллаһның рәхмәте булсын. Бер бакчачының бакчасына караклар кергәннәр. Аларның берсе затлы нәселдән — хәзрәте Гали нәселеннән икән, икенчесе — суфи, өченчесе — казый. Бу өч кеше бергә булганда, аларга әлеге эшләр...
Updated: 19.10.2017 — 21:29

Поиск

Игелек.ру © 2017
Яндекс.Метрика