Рамазан аеның соңгы ункөнлеге

Әгүузу билләәһи минәш-шәйтаанир-раҗииим. Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахииим. Әлхәмдүлилләәһи раббил гааләмииин вәссаләәтү вәссәләәму галәә расүулинә Мүхәммәдиу уә галәә әәлиһи уә әсхабиһи әҗмәгыйн. Бөтен галәмнәрнең Раббысы булган, безне төрле нигъмәтләр белән нигъмәтләндергән Аллаһы Сөбханә вә Тәгаләгә иксез-чиксез рәхмәтләребез, мактауларыбыз, шөкраналарыбыз […]

Рамазан аеның фазыйләтләре (Рамазан аена вәгазь)

Әгүүзу билләәһи минәш-шәйтаанир-раҗииим. Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахииим. Әлхәмдүлилләәһи раббил гааләмииин вәссаләәту вәссәләәму галәә расуулиһил кәрим уә галәә әәлиһи уә әсхабиһи әҗмәгыйн. Бөтен җанлы һәм җансыз барлыкларны яраткан, безгә үзенең нигъмәтләрен һәрдаим биреп торган Аллаһы Тәбарәкә вә Тәгаләгә иксез-чиксез […]

«Әлү Гыймран» сүрәсенең 189— 194 аятьләре

Үә лилләәһи мүлкүс-сәмәәүәәти үәл-ардъ, үәллааһу ғәләә күлли шәй’инң ҡадиир Иннә фии халҡыйс-сәмәәүәәти үәл-ардъ, үәхтиләәфил-ләйли үән-нәһәәри ләә әййәәтил-ли үлил-әлбәәбе Әлләҙҙиинә йәҙкүруунәллааһа ҡыйәәмәү-үә ҡуғүүдәү-үә ғәләә җүнүүбиһим үә йәтәфәккәруунә фии халҡыйс-сәмәәүәәти үәл-ардъ Раббәнәә мәә халәҡтә һәәҙәә бәәтыиләнң сүбхәәнәкә […]

Бәраәт кичәсе вәгазе

Без, кешеләрне акыл нигъмәте белән баетып, барча мәхлуклардан өстен иткән Аллаһы Тәбәракә вә Тәгаләгә биниһая хәмед-сәнә, шөкраналарыбыз булса иде. Безгә бу һәм киләсе дөньяда да бәхетле булырга, хакыйкатьне ялганнан аерырга өйрәткән, барчабызга күркәм үрнәк булган […]

Көчле җил вакытында укыла торган дога

Тарихта кайбер өммәтләрнең көчле җил-давыллар белән юк ителүе билгеле. Аллаһ Расүле салләллаһу галәйһи үәсәлләм көчле җил купканда шушы доганы укый торган булган: اَللَّهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُكَ مِنْ خَيْرِهَا وَ خَيْرِ مَا فِيهَا وَ خَيْرِ مَا أُرْسِلَتْ […]

Аллаһның бүләге. ( Мигъраҗ кичәсе вәгазе )

Рәҗәб аеның ахырында Мигъраҗ кичәсе дигән көн бар. Нинди көн соң ул, ни өчен аны билгеләп үтәбез, ни өчен без аны бәйрәм дип саныйбыз? Пәйгамбәребез Мөхәммәд галәйһиссәләм, үзенә пәйгамбәрлек иңгәннән соң, ун ел кешеләрне иманга […]

Гафилләрдән булмыйк

Җирнең һәм күкләрнең һем алар арасында булган бөтен җанлы һәм җансыз барлыкларның Раббысы, Хуҗасы булган, без кешеләрне юктан бар иткән, безгә күрер өчен күзләребезне, эшләр өчен кулларыбызны, йөрер өчен аякларыбызны биргән Аллаһы Тәгаләгә иксез-чиксез мактауларыбыз […]

Гүзәл әхлак кешене бизи

Бел, әхлак гүзәллеге камил акыл аша шәригать кануннарын үтәүдән барлыкка килә. Акыл исә Аллаһы һәрберебез күңеленә салган яктылык ул. Шул яктылык ярдәмендә кирәкле һәм абстракт (теоретик) белемнәрне кабул итү җиңеләя. Акыл аша булдырылганнардан иң яхшысы […]

Әүвәбин (әүәбин) намазы нинди намаз, ничек укыла

Әүвәбин намазы безнең борынгы бабаларыбыз укыган, бик изге, саваплы намаз ул. Пәйгамбәребез салләллаһу галәйһи вә сәлләм сөннәтеннән санала һәм ахшам намазыннан соң укыла. Ул нәфел намазы кебек ике рәкәгать укыла. Кайбер китапларда исә 4 рәкәгать […]

Гөнах теләкне ничек җиңәргә

Рухый остаз булып саналган Ибраһим ибн Әдһәм янына күңеле гөнаһ эшләү теләге белән янган бер кеше килә. — Әй, Ибраһим ибн Әдһәм әфәнде, гөнаһлар эшләргә миңа рөхсәт бир яисә күңелемне гөнаһлы фикерләрдән арындыра торган нәсыйхәтләр […]

Кем ул Әбү Хәнифә. Ул нинди нәсыйхәтләр калдырган

Изге Коръәндә язылган: (Иннә лилмүттәкый-инә мәфәәзә) «Котылу һәм өстенлек, әлбәттә, Аллаһыдан куркып гөнаһлардан сакланучы тәкъва мөэминнәргәдер» диелгән («Нәба Хәбәр» сүрәсе 31 аять). Хәзрәти Пәйгамбәр (сәлаллаһү галәйһи вә сәлләм) әйткән: «Шул минем өммәтем, кемнәр һәртөрле яхшылык […]

Сабырлык хикмәте

Аллаһы Сөбханэһү вэ Тэгалэ Коръэни-Кэримдэ иманлы бэндэлэргэ мөрэҗэгать итеп, түбэндэге сүзлэрне эйтэ: «Эй иман китергэннэр, сабырлык илэ намаз аша Аллаһы Тэгалэдэн ярдэм сорагыз. Берэр бэла яисэ авырлык килсэ, сабыр булыгыз. Ярдэм кирэк икэн, Аллаһы Тэгалэгэ […]

Аллаһ разый булсын дисәң

Ибне Мэсгудтэн сорадылар: — Иң изге гамэл нэрсэ? Ул җавап бирде: — Иң изге гамэл — вакытында укылган намаз. Хэзрэти Гали (р.г) эйтте: “Җир йөзендэге барча галимнэрдэн сорасаң да, шушы җавапны эйтерлэр иде, эмма иң […]

Яхшылык явызлыкны җиңә

Аллаһ Раббебез Коръәндә, 41 нче «Фуссыйләт» сүрәсенең, 34- 36 нчы аятьләрендә: «Яхшылык илә явызлык бертигез булмаслар, чөнки яхшылыкта файда һәм савап бар, явызлыкта зарар һәм газап бар. Әгәр сиңа берәү явызлык кылса, син аңа җавап […]

Агачка яшьтән су сип

Вакытында бер шәһәрдә бай бер кеше бар иде. Аның ике улы бар иде. Әмма икесе дә иркә, бозык иде. Күршедәге яшен яшәгән, акыллы, әхлаклы, һәркем хөрмәт итә торган бер зат беркөнне балаларының әтисенә: -Күрше, балаларыңа […]

Бала һәм юлбасарлар

Ислам диненең бөек затларыннан берсе булган Абделкадыйр Җәйлани бала вакытында әнисеннән укырга барырга рөхсәт сорый. Кечкенә бала әнисенә ул заманда Ислам дөньясының белем мәркәзе булган Багдад шәһәренә китеп укырга теләгәнен аңлата. Әнисе риза була. Әнисе […]

Теләгем кабул булсын дип укыла торган дога

Кемнең дә булса ниндидер бер хаҗәте бар икән, теләге булса, тәһарәт алып ике рәкагать намаз укысын, Аллаһыны мактасын һәм Аллаһының илчесенә сәлам сорасын, Аннары доганы кушып укырга кирәк: Доганың мәгънәсе: Аллаһтан башка иман китерерлек зат […]

Ничек сихердән, бозымнан сакланырга

Сихердән бозымнан сакланыр өчен дин галимнәре Коръәннән сүрәләр аятьләр укырга Аллаһы Тәгаләгә дога кылып ялварырга киңәш итәләр. Догаларны, аятьләрне яттан өйрәнү тагы да яхшы. Мисал өчен — «Аятел көрси» — Коръәннең төп аяте. Хәдистә язылганча, […]

Ничек ураза тотарга

Ураза тоту — таң беленгәннән  (кояш чыгарга ике сәгать чамасы вакыттан) алып, кояш баеганчыга кадәр ашамыйча эчмичә, җенси якынлык кылмыйча тору. Ураза Бөек Аллаһы ризалыгы өчен генә тотыла, ябыгу, дәвалану  максатыннан тоту дөрес булмас, ягъни […]

Көнчелек хакында

Ислам диненең төп максаты – кешедә күркәм сыйфатлар тәрбияләү. Шуңа күрә дә Аллаһы Тәгалә безгә шәригать кануннарын иңдергән. Әгәр без шушы илаһи кануннар буенчаяшәсәк, фани дөньядагы һәм ахирәттәге тормыш бәхетле, тыныч, матурбулачак. Кешене бәхетсез итә […]

Мөселманнар фәнгә нинди өлеш керткән

Математика, физика, химия, медицина, астрономия, география кебек фәннәргә беренче нигез ташларын мөселман галимнәре салган. Мөселман галимнәренең фән үсешенә керткән өлешләрен югары бәяләгән кайбер Аурупа тикшеренүчеләренең әсәрләреннән кайбер өземтәләр китерик. «Мөселманнар, бигрәк тә тугызынчы гасыр белән […]

Мәчеттә үз-үзеңне тоту кагыйдәләре

Фәких Әбү Ләйс Әс-Сәмәрканди «Тәнбихүл-Гафилин» китабында мәчеттә ихтирамга лаек булган 15 төрле үз-үзеңне тоту кагыйдәсен күрсәтә: 1. Укып утырмаучы яки зикер әйтмәүче кешеләрне мэчеткә кергәндэ сэламлэу. Әгәр мәчеттэ беркем дә булмаса, яки андагы кешеләр намаз […]

Яттан өйрәнү — баш миенә шифа

Кешенең баш миендә йөз миллиардларча ми күзәнәге һәм берничә триллион ярдәмче күзәнәк бар. Бүгенге көндә кеше бу күзәнәкләрнең 12 процентын гына кулпана. Ми эшчәнлегеннән яхшырак файдалану һәркемнең үзеннән тора. Аны яхшыртуның иң яхшы һәм уңай […]

Коръән тәрҗемәсен укып аңлап буламы

Изге Коръәнне бер телгә дә тәрҗемә итеп булмый. Бары тик аның якынча мәгънәсен, тәфсирен генә бирергә мөмкин. Коръән тәрҗемәсендә аның мәгънәсе аңлашылмый. Билгеле бер аятьнең мәгънәсен аңлау — аңларга тырышу гына. Беркем дә тәрҗемәләрдән илаһи […]

Нәрсә ул бәхет

Аллаһ Раббыбыз Җирне һәм күкләрне, алар арасында булган барча мәхлукатны нинди гүзәл итеп яралткан. Бу гүзәллек эчендә иң камил итеп адәм баласы яралтылган. Үзеңнең кеше булуың, барча мәхлукаттан өстен булуың бәхет түгелмени? Әмма без күп […]

Ничек кактус үстерергә. Кактус турында

Барлык төр кактуслар да йомшак, ярмалы, җиңел, су һәм һава яхшы үтәрдәй туфракны яраталар. Туфрак составында кирпеч ватыклары, елга комы, чуерташ булырга тиеш. Кактус суны яратмый. Кыш көне аена 12 тапкыр гына су сибәргә мөмкин. […]

Өйдә попугай асрау

Дулкынсыман попугайларның сүзне кабатлау осталыгы галимнәрне күптән кызыксындыра. Австралиядә соңгы вакытларда аларны логопед ярдәмчесе вазыйфасына ала башлаганнар. Попугайлар кәефне күтәрү бурычын гына үтәми, ә тотлыгудан, кайсыбер сөйләм җитешсезлекләреннән котылырга ярдәм итә. Бүләккә попугай алган һәр […]

Рәҗәб ае турында. Ни өчен бу ай изге айларның берсе санала

Рэжэб — Ислам динендэ булган дурт изге айнын берсе. Бу айда Рагаиб кичэсе — пэйгамбэребезнен эти-энисе никахлашкан-кавышкан коннэр, бэйрэм коне бар. Узе жомга кон, узе Рагаиб кичэсе коне. Икелэтэ бэйрэм кон бу. Жомга конне шундый […]

Гомер буе хөрмәтлик (8 мартка вәгазь)

8 нче март көнне безнең җәмгыятебездә Халыкара хатын-кызлар көне билгеләп үтелә Пәйгамбәребез Мөхәммәд галәйһиссәләмнең хатын-кызларга кагылышлы хәдисе бар. Ул «Мең дә бер хәдис» дигән китапта 210 нчы булып билгеләнгән. Шушы хәдистә Пәйгамбәребез: Аллаһ Тәгалә без […]

Ачы торма (редька) белән дәвалану

Борынгы грек галиме Диоскорид ачы торманың файдалы сыйфатлары турында әйтеп калдырган. Аны аппетит ачу өчен дә, дару үләне буларак та киң кулланганнар. Үзегезнең дә сынап караганыгыз бардыр — ачы торманы күрү белән авыздан сулар килә […]

Чи ризык белән туклану

Табигый таләпләргә туры килгән рационда витаминнар һәм биологик актив матдәләр җитәрлек була, чөнки анда чи яшелчәләр, җиләк-җимеш, соклар һәм башкалар да каралган. Шунлыктан, бөтен азыкны чи килеш ашауның кирәге юк, әлбәттә. Ашарга яраклы булган барлык […]

Типтәрләр кемнәр алар

XVIII йөз ахыры — XIX йөз башындагы Рәсәй законнары типтәрләрне аерым халык, хәтта аерым милләт итеп карасалар да, чынлыкта без чирмеш типтәрләрен, чуаш типтәрләрен, мордва типтәрләрен һ.б.ны беләбез. Үз халыкларыннан алар җир биләүдә һәм кайбер […]

Симерү сәбәпләре, туклану

Симез булуның сәбәпләре күптөрле. Даими утырып эшләү, нәселдәнлек, өзлексез ашау, гормональ бозылулар һәм әйләнә-тирә факторы күптәннән мәгълүм сәбәпләр. Физик активлыкның аз булуы да симерүгә сәбәп була. Психологик стресслар йогынтысын да онытмаска кирәк. Кайбер кешеләр борчылганда […]

Һинд чәен ничек үстерәләр

Хәзер сезгә шул сорауга җавап бирергә тырышырбыз. Иң әүвәл, әйдәгез, бергәләп дөньяда иң тәмле чәй җитештерелә торган җиргә — Һиндстанга, Непал чигендә урнашкан Дарджилинг шәһәренә сәяхәт ясап алыйк. Бәләкәй генә бу шәһәрчек таулар өстендә, диңгез […]

Ничек казылык ясарга

Казылык, яңа суелган сыер яки атның корсак өлешеннән һәм башка сөяксез урынындагы итеннән ясала.  Ни өчен яңа суелган мал итеннән дисәгез, яңа суйган иткә тоз һәм борыч әйбәтрәк сеңә. Итне ваклап турагыз, күп итеп тоз, кара […]

Лимон — дәвалау чарасы

Лимон турында кешелек моннан 3 мең еллар элек белгән һәм аны дәвалау чарасы буларак куллана башлаган. Өлгергән лимонның йомшак кабыгы һәм согы файдалы. Әлеге җиләк-җимештән әзерләнгән дарулар организмны ныгытучы, ялкынсынуларга каршы көрәшүче, микробларны юк итүче […]