Игелек.ру

Онлайн журнал на русском и татарском языках

Түндербаш, тимгелле түндербаш, елан уты (Болиголов крапчатый)

ПОДЕЛИТЕСЬ ЧЕРЕЗ СОЦСЕТИ, ВАТСАП, ВАЙБЕР И Т Д...

Чатыр чәчәклеләр семьялыгыннан булган тимгелле түндербашның яман шеш авыруларына каршы могҗизалы тәэсире күптәннән билгеле. Үз ва­кытында Гиппократ та аны уңышлы кулланган. Ә Австрия, Германия,

Франция, Венесуэла, Греция, Испа­ния, Мексика, Португалия, Румыния,Чили һәм башка кайбер илләрдә бу үсемлекне рәсми медицинада яман шешне кисәтүдә һәм дәвалауда киң кулланалар.

Әлеге үсемлек чүп үлән буларак бакчаларда, әрәмәлекләрдә, урман­нарда, елга буйларында һ. б. җирләрдә үсә. Тимгелле түндербаш (халык телендә дистә ярымнан артык исеме бар: тимгелле агу уты, елан көпшәсе, сасыкай…) чынлап та кыйммәтле дару үсемлеге. Халык табибы, яман шешләрне дәвалаучы В. Тищенко «Яман шешләрне дәвалау серләре» дигән китабында бу үсемлек турында бик зур белешмә биргән.

Тимгелле түндербаш — икееллык үсемлек. Беренче елны тамыр өстендәге  яфраклары ныгый, ә икенче елны тамырланып үсеп китә һәм сабагы 2 м га кадәр җитә. Чәчәкләре чатырсыман, ак, исе тычкан исен хәтерләтә. Җимешләре — коңгырт-яшел, йомыркасыман, дулкынлы кырлы орлыклар. Үсемлек салкыннарга чыдам.

Түндербаш — агулы. Аның составында бик көчле агу — кониин бар. Шуңа күрә кулланганда бик сак эш итәргә, чаманы бик нык сакларга кирәк. «Күпме күбрәк — шулкадәр яхшырак» дигән принцип бу очракта урынсыз. Ә инде белеп, игътибарлы эш иткәндә, ул яман шеш күзәнәкләрен җиңәргә сәләтле. Бигрәк тә ашказаны, бавыр, эчәкләр, уңәч, күкрәк бизләре яман шеше белән уңышлы көрәшә, арыган организмга җан өрә, иммун системасын ныгыта.

В. Тищенко дару чималын болай сакларга өйрәтә. Июнь башында, тундербаш чәчәкләрен койганда, ике савыт — ярты һәм өч литрлы банкалар алып бакчага (анда үссә) чыгасың яки ул үскән башка урынга ба­расың. Ярты литрлы банканың яртысы булганчы чәчәкләрен һәм яшел яфракларын җыеп, өч литрлы банкага бушатырга да ярты литр аракы салырга (орлыкларыннан ясаганда спирт куллану яхшырак) һәм өч литрлы банка тулганчы чимал җыярга. Кирәк икән, өйдә аракы өстәп, банканы, әйбәтләп ябып, 10 көнгә караңгы урынга куярга. Соңыннан кирәк кадәр бушатып алып, калганын суыткычта сакларга.

Төрле яман шешләрне дәвалаганда өлгереп җитмәгән орлыкларын куллану тагын да көчлерәк тәэсир итә. 30 г орлыкны кофе тарттыргыч та тарттырырга, шуңа ярты литр аракы салып, 14 көн караңгы җылы урында тотарга. Мамык аша сөзәргә һәм суыткычта сакларга. Ашарга ярты сәгать кала, 3 тапкыр, 3 әр тамчы эчәргә.

В. Тищенконын янә ике ысулы:

8 12 16 20 сәгать
1 1 1 1 тамчы — 4 көн эчәргә
2 2 2 2 тамчы — 4 көн эчәргә
3 3 3 3 тамчы — 4 көн эчәргә
4 4 4 4 тамчы — 4 көн эчәргә
5 5 5 5 тамчы — 5 тамчы (савыкканга кадәр).

Сулы төнәтмә баш мие яман шешеннән дәваланганда бигрәк тә уңышлы. Түндербашның чәчәкләрен һәм яфракларын вак итеп турап термос ка салырга. Өстенә 70° кайнарлыктагы 200 мл су салып, төнгә калдырырга. Башта көнгә 3 тапкыр 1 әр чәй кашыгы эчәргә. Соңыннан аш кашыгына күчәргә.

Әгәр чынлап торып терелергә телисез икән, түндербашны кулланганда аракы эчәргә ярамаганлыгын исегездән чыгармагыз!

Миргалим Харисов

Кура җиләге аспиринны алыштыра ала.
Кура җиләге салицил кислотасына бай. Ул ялкынсынуларга каршы көрәшә, тән температурасын төшерә. Шуңа да элек-электән салкын тигәндә кура җиләге белән чәй эчәргә кушалар. 2 аш кашыгы җиләкне 3\4 стакан кайнар суда 15-20 минут төнәтәләр, сөзәләр. Төнәтмәне кайнар килеш көнгә 2-3 мәрт...
Арпа чистарта
Арпа организмны токсиннардан һәм шлаклардан чистарта, эчәлекне дәвалый һәм шикәр диабетыннан файдалы. Арпа 65% углеводтан торганга, боткасы бик туклыклы. Ул диетик үзлеккә ия. Юкка гына аны диабет һәм артрит белән авыручыларга ашарга киңәш итмиләр. Арпада вирус һәм бактерияләргә карш...
Шәфталу (персик)
Шәфталу аскорбин кислотасына, аксымга һәм микроэлементларга бай булуы белән файдалы. Ул аппетитны ача, ашаган ризыкны үзләштерүгә булыша, диабет белән авыручыларның хәлен җиңеләйтә, йокысызлыктан интеккәндә, ярсыганда ярдәм итә. Дәвалану максатында җимешнең теләсә кайсы өлеше кулла...
Юкә чәчәге
Юкә июнь-июль айларында чәчәк ата, җимешләре августта-сентябрьдә өлгерә. Юкә чәчәкләрендә эфир мае, гесперидин һәм тилицианин гликозидлары, сапониннар, каротин, аскорбин кислотасы, дуплау матдәләре, фарнезол бар.    Юкә чәчәге препаратлары салкын тиюдән дәвалану өчен тирләтә һәм темп...
Алоэ гөле
Алоэ яфракларыннан алынган сок җиңел үзләштерелә торган витаминнарга һәм микроэлементларга бай. Аңарда матдәләр алмашын яхшыртучы элементлар да бар, аның согын ашкайнату системасын сәламәтләндерү өчен дә кулланырга була. Ул шулай ук йокысызлыктан саклый, организмның тонусын күтәрә,...
Җитен (Лён обыкновенный)
Җитенчәләр семьялыгыннан 120 см га кадәр биеклектәге берьеллык үлән­чел үсемлек. Сабагы туры, нечкә, өске өлеше генә яки астан ук ботак­лы. Яфраклары күп, алмаш торыш­лы, кылычсыман яки кылыч-ланцетсыман, утырма, күкселрәк төстә. Чәчәкләренең диаметры 1,5—2 см, зәңгәр яки күк, кара...
Һиндыба (Буын чәчәк) Цикорий обыкновенный.
Оешма чәчәклеләр семьялыгыннан бар­лык вегетатив органнарында сөтчел сыекча булган, үзәк тамырлы, биеклеге 1,5 м га җитә торган биек, гадәттә тармакланган сабаклы икееллык һәм күпьеллык үләнчел үсемлек. Ботаклары нык читкә тайпылган, өскә таба бераз нечкәрәләр. Тамыр тирәсе яфракла...
Җикәнбаш ( Рогоз широколистный )
Җикәнбашчалар семьялыгыннан 2 м га кадәр биеклектәге юан шуышма тамырча­лы күпьеллык үләнчел үсемлек. Сабагы Юан, буынтыксыз. Яфраклары озын, кыяк- сыман, җиңсәле, 4 см га кадәр киңлектә, сирәк кенә өч кырлы. Чәчәкләре бик вак, бер җенесле, чәчәк тирәлекләре юк, кара бәрхетсыман, ч...
Үги ана яфрагы (Мать и мачеха обыкновенная)
Оешма чәчәклеләр семьялыгыннан озын, горизонталь, күп тармаклы та­мырчалы күпьеллык үләнчел үсемлек. Сабаклары туры, биек түгел, кабырчыксыман, тармаксыз, көрәнсу, чәчәк кәрзине белән тәмамланучы куе яф­раклар белән капланган. Тамыр яны яфраклары түгәрәк-йөрәксыман, ди­аметры 25 см...
Торма, игүле торма (Редька посевная)
Әвернә чәчәклеләр семьялыгын­нан бер-яки икееллык яшелчә үсем­лек. Беренче елда төрле формадагы юан итләч тамыры һәм тамыр янын­дагы лирасыман яфраклар төркеме үсә. Соңыннан (беренче яки икенче елда) сабагы үсә һәм анда күпләгән ак, алсу, шәмәхә төстәге чәчәкләр барлыкка килә. Җимешлә...
Үгез күзе. ( Арника горная )
Оешма чәчәклеләр семьялыгыннан кызгылт-көрән төстәге нечкә һәм күп тармаклы, кыска тамырчалы күпьел­лык үләнчел үсемлек. Сабагының би­еклеге 30—80 см, туры, гади яки бер­ничә кара-каршы ботаклы. Тамыр яны яфракларының саны — 6—8; алар озынча түгәрәк, куе яшел төстә, кәрзин хасил итәлә...
Чөгендер ( свекла обыкновенная )
Алабутачалар семьялыгыннан икееллык үсемлек. Беренче елда эре, озын саплы яфраклар кәрзине һәм төрле форма, күләм һәм төстәге, ха­лык телендә тамыразык дип йөртелә торган итләч тамыры үсә. Икенче елда биек, ботаклы, күп яфраклы, тар­мак очларында икешәр-бишәр булып утыручы күпләгән чә...
Кычыткан, ике өйле кычыткан. ( Крапива двудомная )
Кычытканчалар семьялыгыннан шуышма тамырчалы, чага торган үләнчел үсемлек. Сабаклары туры, 20 см га кадәр биеклектә, дүрт кыр­лы, яфраклары кебек үк, каты төкчәләр белән капланган. Яфраклары кара-каршы торышлы, йомырка-ланцетсыман, озынлыкка — 15 см га, киңлеккә 8 см га кадәр, пыч...
Шомырт (Черемуха обыкновенная)
Роза чәчәклеләр семьялыгыннан биеклеге 10 м га җитә торган, куе ябал­дашлы зур булмаган агач яки зур куак. Кәүсәсенең кайрысы кара-соры, яшь ботакларыныкы кызгылт-көрәнсу. Яфраклары алмаш торышлы, эллипссыман, озынлыгы — 5—10 см, киңле­ге — 2—6 см, кыска саплы, җәймә төбендә ике би...
Авокадо
Авокадо — дәфнәчәләр семьялы­гыннан 8—10 (20—25) м га җитеп үсә торган мәңге яшел тропик агач. Күпсанлы авокадолардан төп ике төр — Америка һәм Мексика төрләре культуралаштырылган. Яфраклары каты, йомыркасыман, кырыйлары тигез, Америка авокадосының яфрагы озынлыкка — 25 см һәм киңле...
Көнбагыш, беръеллык көнбагыш. Подсолнечник однолетний
Оешма чәчәклеләр семьялыгыннан туфракка тирән үтеп кергән үзәк та­мыр системалы куәтле берьеллык үсемлек. Сабагы туры, ботаксыз яки аз ботаклы, 3 м биеклеккә җитә, ул бер түгәрәк — баш белән тәмамлана яки ботакларда берничә данә кеч­кенәләре дә була. Яфраклары алмаш торышлы, зур, ярым...
Инҗир (инжир обыкновенный).
Тутчалар семьялыгыннан аз тармаклы, юан, сөтчел сыекчалы ботаклы куак яки зур булмаган агач. Яфраклары алмаш торышлы, түгәрәгрәк, өч-җиде калаклы, озынлыкка — 15 см га, киңлеккә 12 см га кадәр, өстән куе яшел, кытыршырак, астан соргылт-яшел, йонлач, озын юан саплы. Чәчәкләре груша...
Топинамбурның файдалы үзенчәлекләре
Топинамбурның шикәр диабеты, ашканы асты бизе, ашказаны җәрәхәте, кан басымы күтәрелү кебек авырулардан файдасы бик зур. Ул организмдагы нитратларны тозларны эретеп тарката, матдәләр алмашын яхшырта. Топинамбур (җир грушасы) хакында тулырак мәгълүмәт Организмнан тозларны чыг...
Укроп нинди чирләрдән файдалы
Гипертония (югары кан ба­сымы) авыруыннан укроп үләне төнәтмәсе яхшы булы­ша:  1 аш кашыгы киптереп ваклаган үләнгә 150-200 мл (1 стакан) су кайнатып са­лып, 15-20 минут төнәтеп сө­зәләр. 1 стакан төнәтмәне көн дәвамында 3 мәртәбә­гә бүлеп, ашарга ярты сәгать кала эчәләр. Әлеге чара й...
Солы белән дәвалану (лечение овсом)
Кешеләрнең солы белән туклануы турында борынгы Рим табибы Гален язган. Диоскорит солы ярмасын - компресс кую өчен, лайлалы сыекчасын ютәлдән, боткасын эч китүдән кулланырга тәкдим иткән. Гипократ солыны чәй эчкән кебек эчәргә киңәш биргән. Атаклы француз галиме Жан Де С. Катерин солыд...
Канлы үлән үлемнән алып калды
Май башында дачага йөртүче рейс автобусын көтеп торганда, яныбызга кечкенә буйлы, җыйнак гәүдәле, елтыр кара күзле, карап торышка 70 яшләр тирәсендәге бер карчык килеп туктады. Кул арбасы тартып җил-җил атлап килгәнгә, бит очлары яш кызларныкыдай алсуланып чыккан, көләч йөзеннә...
Мәтрүшкәнең файдасы
Әлеге дару үсемлеге июль-августта чәчәк ата. Дару итеп үләнен файдаланалар. Аны чәчәк аткан вакытында чәчәкле өске өлешен кисеп җыялар. Зәңгәр мәтрүшкәнең составында (барлык өлешләрендә дә) аскорбин кислотасы һәм дуплау материаллары булганга аны нерв авыруларына каршы да кулланалар...
Кара миләш турында (черная рябина)
Кара миләшнең дәвалау үзлекләре шактый. Мәсәлән, аның составында капиллярларны ныгытучы Р витамины кара карлыгандагыга караганда 2 мәртәбә күбрәк. Шуңа да әлеге витаминны эшләп чыгарганда кара миләшне төп чимал итеп алалар. Аның җимешләрендә йод та күп. Дәвалау максатыннан аны күпч...
Балан
Баланны иртә көздә сентябрь-октябрьдә дә, көннәр суытып, җимешләре туңгач та җыялар. Туңган җимешнең әчесе кими. Шуңа күрә иртә көздә җыелган баланны 3-4 ай салкын урыңда тотарга киңәш итәләр. Бабаларыбыз баланны ризык буларак кына түгел, дару буларак та кулланганнар. Бер заман ба...
Updated: 09.01.2018 — 22:39

Добавить комментарий

Поиск

Игелек.ру © 2017
Яндекс.Метрика