Игелек.ру

Онлайн журнал на русском и татарском языках

Мөхәррәм ае һәм һиҗри яңа ел.

ПОДЕЛИТЕСЬ ЧЕРЕЗ СОЦСЕТИ, ВАТСАП, ВАЙБЕР И Т Д...

Бөтен галәмнәрнең Раббысы булган Аллаһы Сүбхөәнәһү вә Тәгаләгә иксез-чиксез хәмде-сәналәребез (мактауларыбыз), шөкраналарыбыз булса иде. Аның сөекле илчесе газиз Пәйгамбәребез Мөхәммәд Мостафа салләллаһу галәйһи вәссәламгә, аның гаиләсенә, барлык сәхабәләренә сәламнәребез һәм салаватларыбыз булса иде.

Ихлас күңел белән Аллаһның әмеренә буйсынып, дога һәм гыйбадәт кылу өчен мәчетебезгә җыелган мөхтәрәм дин кардәшләрем, әссәләәмү галәйкүм үә рахмәтүллаһи үә бәракәәтүһ. Изге җомга көнебез барчаларыбызга мөбарәк һәм хәерле булсын!

Без 21 нче сентябрьдә сезнең белән яңа айга, ягъни мөхәррәм аена гына түгел, яңа 1439 нчы һиҗри елга да аяк бастык.

Аллаһы Тәгалә Коръән и-Кәримдә болай дип әйтә:

Мәгънәсе: «Шөбһә юктыр, Аллаһы Тәгаләнең шигарьләрен (йолаларын) хөрмәт иткән кешенең күңеле тәкъвалыктадыр».

Чыннан да, хөрмәтле дин кардәшләрем, һиҗри ел башы Раббыбызның иң олы булган йолаларының берсе. Әгәр без тәкъвалылардан булырга теләсәк, аны олыларга тиешбез. Әмма аның серләрен, хикмәтләрен, хасиятләрен белмичә, тиешлечә олылап булмый.

Һиҗри хисап нәрсә соң ул? Аның тарихы һәм серләре нинди? Бүгенге җомга вәгазебездә менә шул сорауларга җавап бирербез, иншә Аллаһ.

«Һиҗра» сүзе гарәп теленнән «бер урыннан икенче урынга күчеп китү» дигән мәгънәне аңлата. Билгеле булганча, Мәккә шәһәрендә динне тоту һәм дәгъвәт эшен алып бару бик кыенлашканнан соң, Аллаһы Тәгаләнең боерыгы буенча, сөекле Пәйгамбәребез салләллаһу галәйһи вәссәлам һәм сәхабәләр Мәдинә шәһәренә күчеп китә.
Менә шул көннәрдән башлап, нурлы Мәдинәдә иң беренче хакыйкый мөселман җәмгыяте төзелә. Мәдинәдән ислам, иман һәм Коръән нуры, әдәп-әхлак, тән һәм җан пакьлеге бөтен дөньяга тарала. Димәк, һиҗра, без мөселманнарга гына түгел, бөтен дөнья тарихына вә мәгыйшәтенә зур үзгәрешләр кертә. Һиҗра — Раббыбызның олуг нигъмәте. Һиҗри ел исәбе, милади кебек үк, 12 айдан тора, әмма ай фазалары буенча хисап алып барылуы сәбәпле, 11 көнгә кыскарак килә.

Кайдан килде соң ул һиҗри ел хисабы? Ни өчен аны һиҗрадан ягни күчеп китүдән башладылар? Моның тарихы Пәйгамбәребез салләллаһу галәйһи вәссәламгә барып тоташа. Кайбер риваятьләрдә әйтелгәнчә. Пәйгамбәребез салләллаһу галәйһи вәссәлам исән чагында ук аны
үзе кулланган, әмма аның вафатыннан соң сәхабәләр һиҗри ел исәбе турында онытып җибәргән. Гомәр хакимлек иткән заман җиткәч (Аллаһ аннан разый булса иде). Менә шул вакытта Гомәргә дәүләтнең төрле төбәкләреннән хатлар килә, ул хатларда көне һәм ае язылган, елы билгеләнмәгән була. Шул сәбәпле, Гомәр (Аллаһ аннан разый булса иде), олы сәхабәләрдән торган шура җыеп, бу мәсьәләне күтәрә. Берәүләр беренче ел итеп Пәйгамбәребез салләллаһу галәйһи вәссәлам туган елны сайларга дип тәкъдим итә. Әмма ул вакытта ислам дине әле булмый, шул сәбәпле бу фикер кире кагыла. Башкалар беренче ел итеп пәйгамбәрлек башланган елны сайларга дип тәкъдим итәләр. Бу фикер дә кире кагыла, чөнки ул елны сөекле Пәйгамбәребездән башка әле җир йөзендә мөселманнар булмый. Өченчеләре исә беренче ел итеп Пәйгамбәребез салләллаһу галәйһи вәссәламнең вафат булган елын сайларга тәкъдим итә. Ләкин башкалар ислам ел хисабын кайгылы елдан башлыйсылары килми. Шул вакытта Гали ибне Әбу Талиб (Аллаһ аннан разый булса иде) тәкъдиме кабул ителә — елларны Мөхәммәд пәйгамбәрнең (аңа Аллаһның рәхмәте вә сәламе булса иде) Мәккәдән Мәдинәгә күчкән елыннан саный башларга булалар. Гали (Аллаһ аннан разый булса иде) болай дип аңлаткан: «Бу елны, Аллаһының рәхмәте белән. Пәйгамбәребез салләллаһу
галәйһи вәссәлам һәм ислам дине сакланды, яңа адым ясалды. Ислам дине яңадан туган шикелле булды». Кадерле дин кардәшләрем, бу безнең бөек тарихыбыз, аны без беркайчан да онытырга тиеш түгел.

Әмма бу атнада (21 сентябрь 2017 ел (искәрмә — ел саен бу дата 11 көнгә алга күчә)) яңа ел гына түгел, изге Мөхәррәм ае да башланды.
Мөхәррәм ае — бик мөкатдәс ай. Бу айда бер бик олы көн бар — Гашүрә көне. Ул мөхәррәм аеның 10 нчы көненә туры килә (милади календарь буенча быел 2017 елда 30 нче сентябрьдә булачак). Гарәп теленнән «гашүрә» дигән сүз «унынчы» дип тәрҗемә ителә. Пәйгамбәребез салләллаһу галәйһи вәссәлам. Мәккәи Мөкәррәмә шәһәреннән Мәдинәи Мөнәүвәрә шәһәренә һиҗрәт кылганнан соң, шушы шәһәрдә яшәгән яһүдләрнең бу көндә ураза
тотканнарын күргән һәм алардан моның сәбәбен сораган. Яһүдләр: «Бу көнне Аллаһы Тәгалә пәйгамбәребез Муса галәйһиссәламне Фиргавеннән һәм аның гаскәреннән коткарган. Шуңа күрә без бу көнне олылап ураза тотабыз», — дип әйткән. Пәйгамбәребез салләллаһу галәйһи вәссәлам аларга болай дип җавап биргән: «Сезгә караганда Муса пәйгамбәр безгә якынрак» һәм рәсүлебез Мәхәммәд салләллаһу галәйһи вәссәлам шушы көнне уразада булган. Ул үзенең өммәтен, мөэмин-мөселманнарны да бу көндә ураза тотарга өндәгән. Гашүрә көнендә башка күп кенә бөек вакыйгалар да булган. Бу көнне Бөек Раббыбыз дөньяны. Адәм галәйһиссәламне яралткан, Нух галәйһиссәламнең көймәсе тауга килеп җиткән, Ибраһим галәйһиссәлам туган һәм мәҗүсиләрнең учагыннан коткарылган, Әюб галәйһиссәлам авыруыннан терелгән, Йосыф галәйһиссәлам олы
дәрәҗәләргә ия булган һ. б. шуның кебек олы вакыйгалар булып үткән.

Мөхтәрәм дин кардәшләрем! Ураза — бөек гыйбадәт. Аллаһы Тәгалә кодси хәдис аша болай дип белдерә: «Ураза — Минем өчен хас гыйбадәттер. Аның әҗерен Үзем бирермен (Бохари, Мөслим). Намаз, зәкят һәм хаҗ гыйбадәтләре дә Аллаһ өчен ләкин уразаның үзенчәлеге — Аллаһ белән мөэминнең арасында сер булуында. Шуның өчен аның әҗере дә олы. Ни өчен уразаны Аллаһы Тәгалә белән мөэмин арасындагы яшерен гыйбадәт дибез соң? Намаз укысак, зәкят бирсәк, хаҗга барсак, моннан адәмнәр хәбәрдар була, әмма ураза тотканыбызны фәкать үзебез һәм Аллаһы Тәгалә генә белә. Шулай булгач, кардәшләрем, ураза гыйбадәте аша без Раббыбызның чиксез рәхмәтенә ирешә алабыз.

Мөхәррәм ае да, рәҗәп, рамазан һ. б. айлар кебек үк, изге-шәрәф ай булып санала. Әгәр дә ай буе ураза тоту хәлебездән килмәсә, без Гашүрә көненең унынчы һәм унберенче көннәрендә генә булса да ураза тотарга тырышырга тиешбез. Ә иң хәерлесе — рәттән өч көн тоту: мөхәррәм аеның 9 нчы, 10 нчы һәм 11 нче көннәрен ураза белән уздырсак, Аллаһның чиксез рәхмәтләренә ирешербез.

Ләкин без уразаларыбызны нәрсә өчен тотабыз соң? Әлбәттә, гөнаһлардан арыну, пакьләнү өчен. Кайберәүләр: «Ни өчен һаман гөнаһлар турында гына сүз алып барасыз?» — дип әйтергә мөмкин. Андыйларга җавап итеп Пәйгамбәребез саллөллаһу галәйһи вәссәламнең бер хәдисен китерәсе килә: «Адәм балаларының кылган гөнаһлары, эшләгән хата-кимчелекләре аркасында аларның җилкәсенә бәла-казалар, хәсрәтләр килә. Ләкин
кеше үзенең хатасын танып, Аллаһ Раббыбыздан гафу үтенеп, шул гөнаһларыннан тәүбә кылса, шуның белән аның бәла-казалары да китәр». Адәм баласы үзенең башына кайгы-хөсрәт килгәч, гаепне үзеннән күрергә теләмичә башкалардан эзли. Ләкин күпчелек вакытта адәм баласының үзе кылган гөнаһлары аркасында аның башына бәла-казалар килә.
Шуңа күрә, пәйгамбәребез саллөллаһу галөйһи вәссәламнән: «Мөхәррәм аеның Гашүрә көнендә ураза тотсаң нинди савапларга ирешергә була соң?» — дип сорагач, ул: «Узган елыгызның гөнаһларын, хата-кимчелекләрен Аллаһы Тәгалә гафу итәр, истигъфар кылыр», — дигән.

Мөхәррәм ае — изге ай. Бу айда кылынган гамәл-гыйбадөтләребезнең, игелекле эшләребезнең әҗер-савабын Аллаһы Тәгалә бик күп мәртәбәләргә арттыра һәм аның хакыйкый әҗерен без Аллаһ Раббыбыз хозурындагы Кыямәт көнендә генә аңлаячакбыз.
Ләкин, шул ук вакытта, адәм баласы гөнаһ кылса, аның гөнаһлары өчен дә җәза булачак. Шуны истә тотсак иде. Хакыйкый инану белән инанып, мөхәррәм айларының һәр көнен гамәл-гыйбадәт кылып уздырырга тырышсак иде. Нәфел уразалары, нәфел намазлары, игелекле эшләр булсынмы, иң мөһиме — шуларны кылырга ашыгып-ашкынып торсак иде. Бер-беребезгә мәрхәмәтле булып, иминлек таратсак иде. Кайберәүләр:
«Гыйбадәт фәкать уразадан, намаздан гына гыйбарәт», — дип уйлый. Болай дип уйлаучылар зур хата кыла. Гыйбадәтебез — бер-беребезгә игелек кылу, мәрхәмәтле булу, шәфкатьлелек күрсәтү, ярдәм кулы сузарга тырышу; ярдәмнең ниндие дә — матдимы яисә рухыймы — безнең эчен гыйбадәт икәнлеген онытмыйча, Аллаһка ялварып, игелекле эшләр кылырга ашыксак иде. Пәйгамбәребез салләллаһу галәйһи вәссәлам дә: «Киләсе елның мөхәррәм аен күрә алсам, һичшиксез, ураза тотар идем», — дип әйткән.

Газиз дин кардәшләрем! Менә безгә Аллаһ Раббыбыз быелгы мөхәррәм аен күрергә насыйп иткән икән, ураза тотып, гамәл-гыйбадәттә булып, Раббыбызның чиксез рәхмәтенә — шушы дөньяның да, ахирәт тормышының да бәхет-сәгадәтенә ирешергә Аллаһ Раббыбыз һәрбарчаларыбызга да насыйп итсә иде.

Читайте еще

Иң зур бүләк - һидәят.
Кешегә Аллаһ тарафыннан бу дөньяда ук бирелгән иң зур бүләк - һидәят. Иманлы һәм һидәятле булуыбыз белән без Раббыбызга чиксез шөкерләр кылып яшәргә бурычлы, һидәят белән Аллаһ адәм баласының акыл-фигылен төзәтеп, иман белән аны фәрештәләрдән дә югарырак дәрәҗәләргә күтәрде. Әмма иман...
Намазга басарга ни комачаулый?
Без искиткеч зур тизлек заманында яшибез. Өебездән чыкмыйча, компьютер каршында  утырып, дөньяның теләсә-кайсы кыйтгасында булып узган вакыйгалар турында көнендә үк беләбез, чиксез мәгълүмат ташкыны эчендә кайныйбыз. Нәрсәне булса да барлык нечкәлекләре белән белү өчен бүген адәм бала...
Күңел күзе
Бер районда очрашу вакытында өстәлгә тавык йомыркасы китереп куйдылар. Хәзрәт, карагыз әле, йомыркага Аллаһ дип язылган, диләр. Йомыркадан гына түгел, кеше йөрәгендәге кан тамырларыннан да Аллаһ дигән язуны укырга була. Моңа бер хирург операция вакытында игътибар итә. Үз күзләренә ыша...
Бала хакы
“Ханнан бала олы, баладан ана олы” дигән мәкальнең каян килеп чыкканын беләсезме? Элек заманнарда бер солтан, киек җанвар аулап, сараена кайтырга кичкә кала һәм авыл читендәге йортка кунарга керә. Юлаучыны кадерләп каршы алалар, иң яхшы урын-җирне җәеп бирәләр, кыскасы, хан кайда да х...
Җан кадерен беләсеңме?
Коръәни Кәримдә “... Әй, иман китергән кешеләр, сезгә ураза тоту фарыз ителде, сезгә кадәр булганнарга да фарыз ителгән кебек. Әгәр ураза тотсагыз, шәт, тәкъвалык дәрәҗәсенә ирешерсез”... дигән аять бар. Галимнәр, археологларның сүзлә­ренә колак салсак, шул билгеле: уразаның килеп чыг...
Зәкят түләүдән качмагыз!
Зәкят ул - Ислам диненең биш терәге булган багананың берсе, ул - мәҗбүри чыгым, фарыз гамәл санала. Әлбәттә, бөтен кеше өчен дә түгел, кемнең малы нисабка тула - шулар зәкят түли. Әгәр кеше 85 грамм алтын сатып алырлык акчага ия булса, ул зәкят түләрлек малга ия санала.Әгәр шул мик...
Коръән вә сөннәт
Изге Китабыбызны ачып җибәрүче Фатиха сүрәсендәге “галәмин” сүзе дөньялар дигәнне белдерә. Ә нинди дөньялар турында сүз бара соң? Кайбер галимнәр адәмнәр дөньясы, хайваннар дөньясы, башка тереклек ияләре яши торган дөнья һәм бакый дөньяны да шушы исемлеккә кертәләр. Куртуби тәфсирендә...
Риясыз була алабызмы
Кешеләр арасында бүген күзгә күренмәс бер хәтәр авыру таралды. Ул хәтта табиблар дәвалый алмый торган хастадан да куркынычрак, аның исеме - рия. Бу чир мөселманнарга да йогып, аларны да һәлакәткә илтергә сәләтле. Рия дип тирә- ягыбыздагы дуслар-туганнар, таныш-белешләребез, күршелә...
Кабер газабы
Адәм баласы, ничек кенә бәхетле, сау-сәламәт, матур гомер итмәсен, бу яшәүнең азагы бар. Чөнки Аллаһ Сөбеханә вә Тәгалә галәмнәрне төзегәндә аның ахырын да булдырды: һәр эшнең, һәр гамәлнең азагы булган кебек, адәм балаларының да гомер ахыры бар һәм ул үлем дип атала. Фәкать Аллаһ Үзе...
Исламда хатын-кыз
8 нче март алдыннан барыбызга да таныш күренеш: бар халык дөнья куптарып бәйрәм итәргә әзерләнә, ир-егетләр әнисенә, апасына, хатынына, яраткан кызларына бүләк сайлый, шәраб, чәчәк сатып алалар. Хатын-кызлар кибеттән-кибеткә йөгереп сумка-сумка ризык ташыйлар, кунаклар белән мәҗлес ко...
Хәләл яшәү
Муса галәйһиссәләм бәни Исраил кавеменә әйтте, атнага бер көн барча эшләрегезне ташлап, фәкать Аллаһка гыйбадәт кылып яшәгез. Дөнья мәшәкатьләреннән арынып, шушы бер көнне бары тик дога-зекердә үткәрү өчен, Муса галәйһиссәләм җомга көнен тәкъдим итте. Бәни Исраил кавеме кешеләре, ү...
Мөэминнәрнең сыйфатлары
Расүлебез Мөхәммәд салләллаһу галәйһи вә сәлләм әйтте: өч төрле кеше Аллаһның кунагы булыр. Беренчесе - өеннән Хаҗ нияте белән чыгучы, икенчесе — мәчеткә гыйбадәткә баручы һәм өченчесе - авыру иптәшенең хәлен белү нияте белән өеннән чыгып китүче. Шушы өч төрле кеше исән - имин өйләр...
Кесә телефоны: Раббыңның бер рәхмәтеме, әллә бүгенге көннең зәхмәтеме?
...Бу тавыш Әхмәтнең куен кесәсеннән килә иде. Әхмәт шул кесәсеннән көзгесымак бернәрсә чыгарды да карап тора башлады. Берәр минут үткәч, Фәтхулла хәзрәтнең артык гаҗәпләнүенә каршы, көзге адәм тавышы белән сөйли башлады. Хәзрәт, куркынып, калтыранып, көзгегә күз салды. Анда Ләйлә ...
Һич югы бер минут... Идрис ГАЛӘВЕТДИН
«Әй, кардәш, син бит барыбер иртә белән то­расың, торгач битеңне юасың, авыз-борыныңны чайкыйсың, кулларыңны юасың, чәчеңне кулың белән төзәтәсең. Унбиш минут физзарядка ясау урынына унөч минутын гына яса да, калган ике минутын Аллаһ өчен дип...
Оҗмах капкалары
Һәркемнең бу җирдә бәхетле буласы, имин тормыш белән яшисе, кылган эшләренең татлы җимешләрен, үстергән балаларының игелеген күрәсе килә. Безне бар итүче Аллаһы Тәгалә дә бәхетле булуыбызны тели һәм безгә гомеребез дәверендә бәхет яшерелгән сандыкларны юлыбызга чыгарып тора. Кызган...
Үлгәннән соң терелү
Аллаһ Тәгалә насыйп итсә, иман турында, иманның ниндилеге һәм шушы иманның бер өлеше саналган — үлгәннән соң терелү турында сөйләп үтмәкче булам. Без барыбыз да: иманлыбыз, дибез, үзебезне мөселман дип саныйбыз, күңелләребез дөрес, дибез. Кайберәүләребез: м...
Тәүбә
Расүлебез (с.г.в.) әйтә: һәр адәм баласы гөнаһ­лы, хаталы, әмма хата кылган кешенең иң хәерлесе - тәүбә иткәне. Дөньялыктагы һәр адымны, һәр сәгатьне Аллаһ безгә фетнә, сынау буларак яралтты. Әгәр без кул зинасыннан котылдык икән, күз зинасына төшәбез. Аннан арынсак, колак гөнаһына ке...
Намаз начар гадәтләрне төзәтә
Һәр мөселман кешесенә Ислам диненең биш баганасы таныш. Аларның берсе - намаз уку. Намаз укымыйча динле булу мөмкин түгел. Чөнки сәждә кылганда гына адәм баласы Аллаһы Тәгаләгә якыная. Пәйгамбәребез Мөхәммәдкә (с.г.в.) пәйгамбәрлек иңгәнче ул Исмәгыйль (г.с.) зама...
Намаз - сәламәтлек чыганагы
Тәүлеккә биш вакыт намаз укучы кеше Аллаһы Тәгаләнең сөекле бәндәседер. Ул теге дөньяда да, бусында да бик нык аерылып торыр. Аның күңеле тыныч, ризыгы бәрәкәтле, догасы кабул булучан, үзе сәламәт булыр. Йөзеннән нур бөркелеп, тәненнән хуш ис килеп торыр. Намаз укучы әби-бабаларыбы...
Мәҗлесләр өчесе җидесе кырыгын үткәрү
Рәхимле һәм Рәхмәтле Аллаһ исеме белән. Галәмнәрнең Раббысы булган Аллаһы Тәгаләгә мактауларыбыз булса иде. Пәйгамбәребез Мөхәммәд (с.г.в.) һәм аның гаиләсенә, сәхабәләренә сәламнәребез барып ирешсә иде. Кеше мәңгелек дөньяга күчкәннән соң “өчесе”, &...
Татар халкында йолалар 7, 40 ашлар уздыру
Традицияләребезне танырга теләмәүчеләргә аптырыйм. Әнә соңгы вакытта өчесен, җидесен, кырыгын, елын үткәрү гадәте 1789 елда чиркәү әһелләреннән кергән дип сөйли башладылар.  Чиркәү әһелләреннән кер­гән тәртип түгел бу. Әби-ба­баларыбыз христианнарга...
Укытучылар көненә вәгазь (День учителя)
Бөтен ил буенча Укытучылар көне билгеләп үтелә. Гомерләрен балалар укытуга багышлаган кешеләргә, дөньяви гыйлем буенча булса да, дини гыйлем буенча булса да, һәркайсына да Аллаһ Тәгалә озын гомер, саулык-сәламәтлек биреп, дөньяда да, ахирәттә дә Үзенең сәгадәтен Раббыбыз насыйп итс...
Җомга көненең фазыйләте
Көннәрнең иң бөеге  – Җомга көне. Бу турыда Габдуллаһ ибн Мәсгуд (р.г) шулай ди: «Айларның иң зуры Рамазан ае, ә көннәрнең иң зуры Җомга көне» (Табарани). Аллаһ Тәгалә каршында бу көн кояш чыккан иң хәерле көн булып са...
Ачык гаурәт — бозык энергия магниты
Аллаһ Раббыбыз Коръәни-Кәримдә «Әгъраф» сүрәсенең 26 нчы аятендә: «Без кешеләргә кием бирдек, — ди, — ул кием белән алар оят җирләрен капларлар», һәм Аллаһ Раббыбыз аятьнең ахырында: «Без әле аларга үзләре күрми торган кием дә бирдек, тәкъвалык киеме бирдек, әгәр алар аңласалар, бу ки...
Updated: 06.10.2017 — 17:46

Поиск

Игелек.ру © 2017
Яндекс.Метрика